Cách chơi hợp âm chặn thế A trên guitar
Để chơi hợp âm chặn thế A, hãy di chuyển hợp âm A mở lên cần đàn và dùng ngón trỏ chặn ngang các dây 1 đến 5, đóng vai trò như lược đàn. Cách bấm này gọi là chặn (barre): một ngón tay bấm nhiều dây trên cùng một ngăn. Nốt gốc trên dây A quyết định tên hợp âm, còn các dây D, G và B nằm cao hơn ngón chặn 2 ngăn. Các phần dưới đây trình bày cách chọn ngón, vấn đề với dây E cao và một quy trình luyện tập. Để hiểu hệ thống rộng hơn, xem Hệ thống CAGED là gì và vì sao nó quan trọng.
Hợp âm A mở bạn đã biết
Dây 1 là dây mảnh nhất, E cao. Dây 6 là dây dày nhất, E trầm. Ngón 1 là ngón trỏ, còn ngón 4 là ngón út.
Đọc hợp âm A mở từ dây 6 đến dây 1:
- Dây 6, E trầm: không đánh.
- Dây 5, A: nốt gốc buông.
- Dây 4, D: ngăn 2, quãng 5 đúng.
- Dây 3, G: ngăn 2, nốt gốc.
- Dây 2, B: ngăn 2, quãng 3 trưởng.
- Dây 1, E cao: quãng 5 đúng buông.
Dây 5 và dây 1 phụ thuộc vào lược đàn vì chúng là dây buông. Khi di chuyển hợp âm lên cần đàn, ngón trỏ chặn sẽ thay thế lược đàn cho cả hai dây.
Chuyển A mở thành hợp âm chặn
Giải phóng ngón trỏ
Chơi A mở mà không dùng ngón trỏ. Trong bài tập này, đặt ngón giữa, ngón áp út và ngón út lên các dây 4, 3 và 2 ở ngăn 2.
Lúc này ngón trỏ được tự do để thay thế lược đàn khi thế hợp âm di chuyển. Phần 4 sẽ trình bày những cách khác để bấm 3 nốt này.
Chặn và trượt lên
Di chuyển thế hợp âm lên 1 ngăn. Dùng ngón trỏ chặn các dây 1 đến 5 ở ngăn 1, sau đó bấm các dây 4, 3 và 2 ở ngăn 3.
Khoảng cách tương tự có thể áp dụng ở bất kỳ vị trí nào trên cần đàn. Nếu ngón trỏ chặn ngăn n, 3 nốt còn lại sẽ nằm ở ngăn n+2. Trượt toàn bộ thế hợp âm lên từng ngăn một, đồng thời không đánh dây E trầm.
Đặt tên hợp âm theo dây A
Nốt nằm dưới ngón trỏ chặn trên dây 5 là nốt gốc. Nốt gốc này quyết định tên của hợp âm trưởng.
| Ngăn chặn | Hợp âm |
|---|---|
| 1 | B♭ trưởng |
| 2 | B trưởng |
| 3 | C trưởng |
| 5 | D trưởng |
| 7 | E trưởng |
| 8 | F trưởng |
| 10 | G trưởng |
| 12 | A trưởng |
Với D trưởng, tìm nốt D ở ngăn 5 trên dây A. Chặn các dây 1 đến 5 ở ngăn 5, sau đó bấm các dây 4, 3 và 2 ở ngăn 7. Quạt từ dây 5 và lắng nghe để từng nốt vang lên hoặc được tắt tiếng đúng như mong muốn.
Ba cách bấm thế A
Ngón trỏ chặn được giữ nguyên trong cả 3 cách. Cách bạn chọn ảnh hưởng đến độ chật của các ngón và việc dây 1 có thể vang lên hay không.
Ngón giữa, ngón áp út và ngón út
Đặt ngón giữa lên dây 4, ngón áp út lên dây 3 và ngón út lên dây 2. Cả 3 ngón đều nằm cao hơn ngón trỏ chặn 2 ngăn.
Cách này tạo khoảng trống phía trên dây 1, để nốt trên dây này có thể vang lên từ ngón trỏ chặn. Hãy bắt đầu bằng cách này nếu bạn muốn kiểm tra riêng từng nốt trong cả 5 nốt của hợp âm.
Chặn bằng ngón áp út
Dùng ngón áp út bấm các dây 4, 3 và 2 trên cùng một ngăn. Đây là cách bấm thế A phổ biến nhất, đồng thời để ngón giữa và ngón út được tự do.
Ngón áp út thường sẽ chạm vào dây 1 và làm dây này tắt tiếng. Điều đó không sao vì hợp âm vẫn có nốt gốc, quãng 3 trưởng và quãng 5 đúng. Quạt từ dây 5 và để dây 1 không phát tiếng.
Chặn bằng ngón áp út, để dây E cao vang lên
Một số bàn tay có thể bẻ khớp đầu ngón áp út ra sau trong khi ngón này bấm các dây 4, 3 và 2. Nhờ vậy, dây 1 có đủ khoảng trống để vang lên từ ngón trỏ chặn.
Đừng cố ép khớp ngón tay vào góc này. Nếu chuyển động gây căng hoặc khó chịu, hãy tắt tiếng dây 1 hoặc dùng 3 ngón riêng biệt.
| Cách dùng ngón | Dây E cao | Phù hợp với |
|---|---|---|
| Ngón giữa, ngón áp út và ngón út | Vang từ ngón trỏ chặn | Kiểm tra từng dây và học thế hợp âm |
| Chặn bằng ngón áp út | Thường bị tắt tiếng | Chuyển hợp âm gọn và chơi tiết tấu |
| Chặn bằng ngón áp út, khớp bẻ ra sau | Vang nếu bàn tay cho phép | Thế hợp âm đủ 5 dây khi chặn bằng ngón áp út |
Khắc phục tiếng rè và dây chết
Tắt tiếng dây E trầm
Dây 6 không thuộc thế A. Hãy để đầu ngón trỏ chạm nhẹ vào dây này mà không ấn nó xuống một ngăn nào.
Dây E trầm bị tắt tiếng là chủ ý. Nếu dây E trầm phát tiếng rè, nghĩa là nó đang bị ấn một phần; hãy giảm tiếp xúc cho đến khi dây hoàn toàn im tiếng. Nếu dây 1 bị ngón áp út tắt tiếng, hãy dùng cách được mô tả trong phần chặn bằng ngón áp út.
Kỹ thuật chặn
Đặt ngón trỏ chặn sát thanh kim loại của ngăn đàn nhưng không nằm đè lên thanh đó. Ở vị trí này cần ít lực hơn so với giữa ngăn.
Nghiêng ngón trỏ về phía cạnh gần ngón cái. Phần cạnh cứng hơn này bấm dây sạch hơn phần mặt dưới mềm của ngón tay.
Giữ ngón cái phía sau cần đàn thay vì vòng lên trên. Co các ngón còn lại để đầu ngón không chạm vào những dây bên cạnh.
Đừng bóp mạnh hết mức có thể. Tăng lực cho đến khi các dây cần thiết vang lên, rồi dừng lại. Kiểm tra riêng các dây từ 5 đến 1 để tìm chỗ ngón chặn cần chỉnh lại.
Hợp âm thứ thế A
Hợp âm thứ thế A vẫn giữ ngón trỏ chặn và nốt gốc trên dây 5. Khi chặn ở ngăn n, bấm các dây 4 và 3 tại n+2, sau đó bấm dây 2 tại n+1.
Với C thứ, chặn các dây 1 đến 5 ở ngăn 3. Bấm các dây 4 và 3 ở ngăn 5, còn dây 2 ở ngăn 4. Quạt từ dây 5 và giữ dây 6 không phát tiếng.
Quy trình luyện tập
Từ A mở sang thế chặn, từng ngăn một
Bắt đầu với A mở, sau đó chuyển sang B♭ trưởng với ngón trỏ chặn ở ngăn 1. Tiếp tục đi lên cần đàn từng ngăn một.
Trước mỗi lần quạt, hãy gọi tên nốt gốc nằm dưới ngón chặn trên dây A. Hãy thử ngay trong 2 phút, dừng lại để sửa bất kỳ dây nào bị rè trước khi di chuyển tiếp.
Thế rút gọn để chơi tiết tấu
Chỉ chơi các dây 4, 3 và 2 trong thế A. Ba dây này chứa quãng 5 đúng, nốt gốc và quãng 3 trưởng, nên vẫn thể hiện được hợp âm mà không cần các dây ngoài.
Dùng thế nhỏ hơn này cho những đoạn tiết tấu rock hoặc funk ngắn. Gảy riêng các dây từ 4 đến 2, sau đó chỉ quạt những dây này, trong khi các dây 6, 5 và 1 vẫn im tiếng.
Trưởng sang thứ ở cùng một ngăn
Chọn một ngăn để chặn và chơi thế A trưởng. Giữ nguyên ngón trỏ chặn, sau đó chuyển nốt trên dây 2 từ ngăn n+2 xuống ngăn n+1 để tạo hợp âm thứ.
Với các ngón riêng biệt, dùng ngón áp út trên dây 4, ngón út trên dây 3 và ngón giữa trên dây 2 cho thế thứ. Luân phiên giữa trưởng và thứ, đồng thời lắng nghe cách nốt hạ xuống làm thay đổi hợp âm.
Vị trí của thế A trong CAGED
Với cùng một hợp âm, thế C nằm phía dưới thế A trên cần đàn, còn thế G nằm phía trên nó. Với C trưởng, thế C xuất hiện ở vị trí mở, còn thế A chặn ở ngăn 3.
Xem Cách chơi thế C trên guitar để tìm hiểu thế C lân cận. Xem Hệ thống CAGED là gì và vì sao nó quan trọng để lần theo cả 5 thế trên cần đàn.